Get Adobe Flash player

Archive for the ‘Zarządzanie wielką organizacją gospodarczą’ Category

Wielkie organizacje gospodarcze uznano za podstawowe ogniwa systemu zarządzania . Teza ta.znalazła swoje odticie w podejmowanych.1 ostatnio przedsięwzięciach usprawniających i unowocześniających, system, zarzą¬dzania. Wprowadzono .wiele nowych rozwiązań, między innymi, nowy system ^ ekonomiczno-finansowy, zmie¬niający wyraźnie zasady funkcjonowania tych organi¬zacji. Oparcie systemu zarządzania na wielkich organi¬zacjach gospodaręzych — jak stwierdza J. Pajestka * nie jest dogmatem, lecz jest uzasadnione społeczno-eko¬nomiczną racjonalnościąs działalności gospodarczej w dużym obszarze.

Wymagają tego nowoczesna organi­zacja procesów gospodarczych i potrzeba wiązania nauki z produkcją. Wielkie organizacje gospodarcze mają możliwość racjonalnego organizowania całości cyklu działalności gospodarczej, obejmując techniczne przy­gotowanie produkcji,’ jej wytwarzanie w skomplikowa­nych więzach kooperacji i specjalizacji oraz zbyt. Wybór wielkich-organizacji gospodarczych jako podstawowych ogniw systemu zarządzania pokrywa się z ogólnoświatową. tendencją w tej dziedzinie.   Wystę­puje ona nie tylko w krajach socjalistycznych/ale rów­nież w większości krajów kapitalistycznych. Wydaje się jednak, że zbieżność ta ma raczej charakter ilościowy.

Droga od koncepcji opartej na prze­słankach technologicznych i fizjologicznych i koncepcji biurokratycznej, właściwych dla sytuacji na początku naszego stulecia, do różnorodnych ujęć behawiorystycz- nych, rozwiniętych w ostatnich dwóch dziesięcioleciach usiana jest wieloma propozycjami odpowiedzi na pod­stawowe pytanie: jak sprawnie zarządzać organizacją gospodarczą? Pytanie to Jest jednak ciągle aktualne i dzisiaj — nie mniej niż dawniej;— nie ma dostatecznie trafnej na nie odpowiedzi.

Podnosi to rangę poszukiwań koncepcji uwzględ­niających założenia ustrojowe socjalizmu. Sprawia rów- . nież, że; leninowskie zalecenie studiowania własnych doświadczeń na szczeblu centralnym i w terenie i wy­ciągania z tego, praktycznych wniosków staje się pod­stawową wskazówką metodologiczną poszukiwań .Przedmiotem rozważań w niniejszej pracy są pod­stawowe problemy doskonalenia zarządzania wielką or­ganizacją gospodarczą. Skoncentrowano się na organi­zacjach gospodarczych funkcjonujących w. gospodarce polskiej, mających w praktyce formę* zjednoczeń, kom­binatów i wielkich przedsiębiorstw’ wielozakładowych.

Po pierwsze, ujęto je na ile procesu i systemu planowa­nia i zarządzania gospodarką narodową jako”całością. Wydaje się to konieczne, ponieważ każda organizacja gospodarcza funkcjonująca w warunkach centralnego planowania i zarządzania kieruje się w praktyce zasa­dami ustalanymi i korygowanymi w ramach nadrzęd­nego systemu gospodarki narodowej: Pełne zrozumie­nie wewnętrznych problemów zarządzania organizacja­mi gospodarczymi nie jest więc. możliwe bez znajomości wymagań stawianych przez nadrzędny system w imię powodzenia gospodarki jako całości.

Po drugie, podjęto próbę porównania analizowanych zagadnień zarządza­nia socjalistycznymi wielkimi organizacjami gospodar­czymi z odpowiednimi zagadnieniami i próblemami wy­stępującymi w kapitalistycznych organizacjach gospodarczych. Jest to próba wypowiedzi zarówno w sprawie 11 ! ‚ możliwości i ograniczeń wykorzystywania doświadczeń   i teorii zarządzania powstałych w krajach kapitalistycznych, jak i w sprawie.zasadności tzw. koncepcji konwergencji w obszarze zarządzania wielkimi organizacjami gospodarczymi.   W całej pracy’ starano się przedstawić analizowane zjawiska i problemy, opisując kolejno ich istotę, rolę . –  i strukturę

Przed omówieniem celów wielkiej organizacji gospo- (iarczej wypada zatrzymać się krótko nad przyjętym tu rozumieniem takiej organizacji. Wydaje się to potrzebne chociażby – ze   względu na występowanie różnorodnych poglądów co do cech, które powinna mieć wielka orga­nizacja.Omawianie cech wielkich organizacji gospodar­czych jest niewątpliwie praktycznie. użyteczne. Służy ono wypracowaniu pewnych ustaleń, pomocnych przy projektowaniu zmian struktury organizacyjnej gospo­darki. Dotyczy to zwłaszcza ustalenia czynników kształ­tujących struktury oraz typów i form rozwiązań orga­nizacyjnych właściwych dla poszczególnych rodzajów działalności gospodarczej.

Można chyba przyjąć, że dys­kusje i poszukiwania prowadzone w tym kierunku są koniecznością wynikającą z potrzeby nieustannego do­skonalenia rozwiązań organizacyjnych. Są one potrzeb­ne obecnie i będą potrzebne w przyszłości. W przyszłoś­ci bowiem   również będziemy poszukiwali odpowiedzi na pytanie: jak wielka i o jakich cechach organizacja gospodarcza powinna stanowić podstawowe ogniwo na­szego systemu zarządzania? W praktyce za wielkie organizacje gospodarcze uważa się zjednoczenia, kombinaty i duże przedsiębiorstwa wielozakładowe istniejące obecnie. Do tych jednostek adresowane są przede wszystkim/zmiany w systemie zarządzania gospodarką i one, zgodnie z realizowanymi zmianami, stanowią podstawowe ogniwa systemu zarzą­dzania.

‚Oprócz zjednoczeń powstały kombinaty, i duże’ przedsiębiorstwa wielozakładowe. Większość z nich wchodzi w skład zjednoczeń, niektóre tylko.podlegają bezpośrednio ministrom jako samodzielne wielkie orga­nizacje-gospodarcze. Wykształciły się one w rezultacie różnorodnych prób, podejmowanych szczególnie^ inten­sywnie drugiej połowie lat sześćdziesiątych, mają­cych na celu poszukiwanie najkorzystniejszych rozwią­zań organizacyjnych, z punktu widzenia postępu tech­niczno-ekonomicznego > i, sprawności zarządzania .Tendencja do tworzenia wielkich organizacji gos­podarczych wystąpiła .we wszystkich krajach socjalis­tycznych. Najbardziej powszechną forpą są ogólnobran- żowe zjednoczenia przedsiębiorstw, mające .osobowość prawną, kierowane przez wyodrębniony aparat w po­staci zarządów, czy central zjednoczeń.